سیاستگذاری کشاورزی
زنده یاد سند چشم انداز

زنده‭ ‬یاد
سند‭ ‬چشم‌انداز‭ ‬بیست‭ ‬ساله

نویسنده: مهندس‭ ‬مهدی‭ ‬رجول‭ ‬دزفولی

"مرحومِ‭ ‬آرشیو‭ ‬مكان"‌‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬1385‭ ‬چشم‭ ‬به‭ ‬جهان‭ ‬گشود‭. ‬خروارها‭ ‬نقل‌ونبات‭ ‬بر‭ ‬سرش‭ ‬ریختند‭. ‬جشن‭ ‬تولد‭ ‬برایش‭ ‬گرفتند‭ ‬و‭ ‬اعاظم‭ ‬و‭ ‬اكابر‭ ‬فلات‭ ‬ایران‭ ‬بسیار‭ ‬در‭ ‬محاسنش‭ ‬سخنرانی‭ ‬كردند‭ ‬و‭ ‬شعر‭ ‬سرودند‭.‬
صفحات‭ ‬جراید‭ ‬و‭ ‬نشریات‭ ‬به‭ ‬تصاویرش‭ ‬مزین‭ ‬گردید‭ ‬و‭ ‬رادیوها‭ ‬و‭ ‬شبكه‌های‭ ‬تلویزیونی‭ ‬آن‭ ‬چنان‭ ‬در‭ ‬اوصاف‭ ‬مكارم‭ ‬او‭ ‬سخن‭ ‬گفتند‭ ‬كه‭ ‬گویی‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬1404،‭ ‬جهان‭ ‬اول‭ ‬را،‭ ‬از‭ ‬روی‭ ‬ما‭ ‬بازتعریف‭ ‬خواهند‭ ‬كرد‭.‬
كیلومترها‭ ‬بیلبورد‭ ‬به‭ ‬در‭ ‬و‭ ‬دیوار‭ ‬و‭ ‬پله‌های‭ ‬عابرپیاده‭ ‬شهرها‭ ‬آویزان‭ ‬كردند‭ ‬و‭ ‬وعده‌ها‭ ‬دادند‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬طول‭ ‬و‭ ‬عرض‭ ‬این‭ ‬بیست‭ ‬سال‭ ‬چنین‭ ‬و‭ ‬چنان‭ ‬خواهد‭ ‬شد‭. ‬معجزات‭ ‬عصای‭ ‬موسی‭ ‬و‭ ‬سفینه‌النجات‭ ‬نوح‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬وی‭ ‬نسبت‭ ‬دادند‭.‬
نشستند،‭ ‬گفتند‭ ‬و‭ ‬برخاستند‭ ‬و‭ ‬صدها‭ ‬هنر‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬هر انگشتش‭ ‬منسوب‭ ‬كردند‭. ‬زاییدن‭ ‬هر‭ ‬گاو‭! ‬و‭ ‬شكوفه‌‭ ‬زدن‭ ‬هر‭ ‬درخت‭! ‬را‭ ‬از‭ ‬كرامات‭ ‬آن‭ ‬دانستند‭ ‬و‭ ‬هر‭ ‬سندی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬مستند‭ ‬نمودند‭.‬
آن‭ ‬اعجوبه‭ ‬قرن‭ ‬اندك‭ ‬اندك‭ ‬به‭ ‬راه‭ ‬افتاده‭ ‬و‭ ‬تاتی‌تاتی‭ ‬می‌كرد‭ ‬كه‭ ‬زایندگانش‭ ‬در‭ ‬سكوت‭ ‬و‭ ‬آرامش‭ ‬سعی‭ ‬در‭ ‬فراموش‭ ‬كردن‭ ‬او‭ ‬كردند‭ ‬چرا‭ ‬كه‭ ‬كلمات‭ ‬و‭ ‬عباراتی‭ ‬كه‭ ‬اسكلت‌بندی‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬تشكیل‭ ‬می‌دادند‭ ‬به‌تدریج‭ ‬معنا‭ ‬و‭ ‬مفهوم‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬دست‭ ‬دادند‭.‬
آن‌هایی‭ ‬كه‭ ‬برای‭ ‬هر‭ ‬واژه‭ ‬و‭ ‬عبارتش‭ ‬حق‭ ‬كارشناسی،‭ ‬حق‌التحریر،‭ ‬حق‭ ‬ماموریت،‭ ‬اضافه‌كار،‭ ‬پاداش‭ ‬و‭... ‬گرفتند‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬عبور‭ ‬خرشان‭ ‬از‭ ‬پل‭ ‬جامعه،‭ ‬دیگر‭ ‬حتی‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬آن‭ ‬فكر‭ ‬هم‭ ‬نكردند‭ ‬چرا‭ ‬كه‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬مراحل،‭ ‬دیگر‭ ‬به‭ ‬آن‌ها‭ ‬ربطی‭ ‬نداشت‭. ‬چون‭ ‬آن‭ ‬عبارات‭ ‬و‭ ‬واژه‌ها‭ ‬باید‭ ‬در‭ ‬جاهای‭ ‬دیگری‭ ‬معنای‭ ‬واقعی‭ ‬پیدا‭ ‬می‌كردند،‭ ‬بقیه‭ ‬كارها‭ ‬به‌عهده‭ ‬قوه‭ ‬مقننه،‭ ‬قوه‭ ‬اجرائیه‭ ‬و‭ ‬قوه‭ ‬قضاییه‭ ‬بود‭.‬

انگشت‭ ‬گذاشتن‭ ‬بر‭ ‬ناممكن‌ها

دیگر‭ ‬پژواك‭ ‬آن‭ ‬سند‭ ‬این‭ ‬بود‭ ‬كه؛‭ ‬جامعه‭ ‬ایران‭ ‬در‭ ‬افق‭ ‬چشم‌انداز‭ ‬1404‭ ‬كشوری‭ ‬توسعه‌یافته،‭ ‬متناسب‭ ‬با‭ ‬مقتضیات‭ ‬فرهنگی،‭ ‬جغرافیایی‭ ‬و‭ ‬تاریخی‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬جایگاه‭ ‬اول‭ ‬اقتصادی،‭ ‬علم‭ ‬و‭ ‬فن‌آوری‭ ‬در‭ ‬سطح‭ ‬منطقه‭ ‬آسیای‭ ‬جنوب‌غربی‭ ‬دست‭ ‬می‌یابد‭.‬
همچنین،‭ ‬با‭ ‬تأكیدبر‭ ‬جنبش‭ ‬نرم‌افزاری‭ ‬و‭ ‬تولید‭ ‬علم،‭ ‬رشد‭ ‬پرشتاب‭ ‬و‭ ‬مستمر‭ ‬اقتصادی،‭ ‬ارتقا‭ ‬نسبی‭ ‬سطح‭ ‬درآمد‭ ‬سرانه‭ -‬احتمالاً‭ ‬منظور‭ ‬30‭ ‬میلیون‭ ‬نفر‭ ‬زیرخط‭ ‬"فقر‭ ‬مطلق"‭ ‬نیست‭- ‬به‌وجود‭ ‬می‌آید‭.‬
همچنین،‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬اشتغال‭ ‬كامل،‭ ‬برخوردار‭ ‬از‭ ‬سلامت،‭ ‬رفاه‭ -‬با‭ ‬حقوق‭ ‬200‭/‬1‭ ‬میلیون‭ ‬تومانی‭ ‬و‭ ‬تورم‭ ‬300‭ ‬درصدی‭-‬،‭ ‬امنیت‭ ‬غذایی‭ -‬در‭ ‬صف‌های‭ ‬گوشت‭ ‬یخ‌زده‭ ‬و‭ ‬ناتوان‭ ‬از‭ ‬خرید‭ ‬میوه،‭ ‬لبنیات‭ ‬و ‭ ... -‬،‭ ‬تأمین‌اجتماعی،‭ ‬فرصت‌های‭ ‬برابر‭-‬احتمالاً‭ ‬منظور‭ ‬امكان‭ ‬برابری‭ ‬در‭ ‬اختلاس،‭ ‬دزدیدن‭ ‬بیت‌المال،‭ ‬كلاهبرداری،‭ ‬گم‭ ‬كردن‭ ‬میلیاردها‭ ‬دلار،‭ ‬وقاحت،‭ ‬دروغگویی‭ ‬و‭ ...-‬،‭ ‬توزیع‭ ‬مناسب‭ ‬درآمد‭-‬حقوق‌های‭ ‬چند‭ ‬ده‭ ‬میلیونی‭-‬،‭ ‬به‭ ‬دور‭ ‬از‭ ‬فقر،‭ ‬فساد،‭ ‬تبعیض‭ -‬به‭ ‬این‭ ‬واژه‌های‭ ‬آخری‭ ‬دقیقاً‭ ‬دقت‭ ‬شود‭-‬،‭ ‬به‭ ‬گوش‭ ‬نمی‌رسد‭. ‬
انگار‭ ‬كه‭ ‬این‭ ‬سند‭ ‬برای‭ ‬نشان‭ ‬دادن‭ ‬مقایسه‭ ‬و‭ ‬تناقضات‭ ‬محتویات‭ ‬خود‭ ‬سند‭ ‬تنظیم‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬گویی‭ ‬كه‭ ‬هدف‭ ‬نگارندگان‭ ‬آن‭ ‬انگشت‭ ‬گذاشتن‭ ‬بر‭ ‬"ناممكن‌ها"‭ ‬در‭ ‬جمهوری‌اسلامی‭ ‬است‭. ‬همان‭ ‬اولین‭ ‬واژه‭ ‬‮«‬توسعه‌یافته‮»‬‭ ‬خالقان‭ ‬این‭ ‬سند‭ ‬را‭ ‬سرِجای‭ ‬خود‭ ‬میخكوب‭ ‬كرد‭. ‬چرا‭ ‬كه‭ ‬دست‭ ‬یافتن‭ ‬به‭ ‬جایگاه‭ ‬اول‭ ‬اقتصادی‭ ‬به‭ ‬معنی‭ ‬ناك‌اوت‭ ‬كردن‭ ‬كشورهایی‭ ‬مانند‭ ‬تركیه،‭ ‬امارات،‭ ‬قطر‭ ‬و‭ ... ‬بود‭. ‬
اگر‭ ‬چه‭ ‬بر‭ ‬هر‭ ‬واژه‭ ‬این‭ ‬سند‭ ‬بسیار‭ ‬بحث،‭ ‬جدل،‭ ‬هم‌اندیشی‭ ‬و‭ ‬همفكری‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬صدها‭ ‬لیوان‭ ‬چای،‭ ‬نسكافه‭ ‬و‭ ‬شیرینی‭ ‬خامه‌ای‭ ‬و‭ ‬دانماركی‭ ‬صرف‭ ‬شده‭ ‬بود،‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬عمل‭ ‬با‭ ‬مرام‭ ‬و‭ ‬مسلك‭ ‬این‭ ‬سرزمین‭ ‬و‭ ‬تفكر‭ ‬دولتمردان‭ ‬و‭ ‬حاكمان‭ ‬آن‭ ‬جور‭ ‬در‭ ‬نمی‌آمد‭.‬
‮«‬رشد‭ ‬پر‭ ‬شتاب‭ ‬و‭ ‬مستمر‭ ‬اقتصادی‭ ‬و‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬اشتغال‭ ‬كامل‭ ‬و‭ ‬ایجاد‭ ‬فرصت‌های‭ ‬برابر‮»‬،‭ ‬هیچ‭ ‬سنخیتی‭ ‬با‭ ‬راندن‭ ‬قشر‭ ‬متوسط‭ ‬به‭ ‬جمع‭ ‬فقرای‭ ‬جامعه‭ ‬نداشت‭. ‬كشوری‭ ‬كه‭ ‬قشر‭ ‬متوسط‭ ‬آن‭ ‬نابود‭ ‬شود،‭ ‬بخش‭ ‬عظیمی‭ ‬از‭ ‬زیرساخت‌های‭ ‬انسانی‭ ‬و‭ ‬تولیدی‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬دست‭ ‬می‌دهد‭ ‬و‭ ‬برگرداندن‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬همان‭ ‬شرایط‭ ‬گذشته‭ ‬بسیار‭ ‬سخت‭ ‬است‭.‬
نمی‌توان‭ ‬پذیرفت‭ ‬آنانی‭ ‬كه‭ ‬‮«‬رشد‭ ‬پر‭ ‬شتاب‭ ‬اقتصادی‮»‬‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬دستور‭ ‬كار‭ ‬خود‭ ‬قرار‭ ‬داده‭ ‬بودند،‭ ‬نمی‌دانسته‌اند‭ ‬كه‭ ‬چه‭ ‬گفته‭ ‬و‭ ‬چه‭ ‬نوشته‌اند،‭ ‬اما‭ ‬آیا‭ ‬مهیا‭ ‬كردن‭ ‬ملزومات‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬نیز‭ ‬در‭ ‬دستور‭ ‬كار‭ ‬خود‭ ‬قرار‭ ‬داده‭ ‬بودند؟‭ ‬قطعاً‭ ‬این‭ ‬گونه‭ ‬نبوده‌است‭. ‬
اجرای‭ ‬محتویات‭ ‬این‭ ‬سند‭ ‬می‌باید‭ ‬طی‭ ‬4‭ ‬برنامه‭ ‬5‭ ‬ساله‭ ‬صورت‭ ‬می‌پذیرفت‭ ‬كه‭ ‬همان‭ ‬برنامه‭ ‬5ساله‭ ‬اول‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬سال‭ ‬ششم‭ ‬و‭ ‬شاید‭ ‬هفتم‭ ‬كشیده‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬همان‭ ‬آغاز‭ ‬كار،‭ ‬كُمیت‭ ‬اجرای‭ ‬سند‭ ‬لنگ‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬حضرات‭ ‬فهمیدند‭ ‬كه‭ ‬با‭ ‬یك‭ ‬دست،‭ ‬نه‭ ‬دو‭ ‬هندوانه‭ ‬كه‭ ‬چند‭ ‬هندوانه‭ ‬برداشتن،‭ ‬ناممكن‭ ‬است‭. ‬
درست‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬سند‭ ‬آورده‭ ‬شده‭ ‬‮«‬به‭ ‬دور‭ ‬از‭ ‬فقر،‭ ‬فساد‭ ‬و‭ ‬تبعیض‮»‬،‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬عرصه‭ ‬واقعیت‭ ‬نمی‌توان‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬مزایا‭ ‬‮«‬دور‮»‬‭ ‬شد،‭ ‬چرا‭ ‬كه‭ ‬طی‭ ‬این‭ ‬چهاردهه‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬دهه‌ها‭ ‬قبل،‭ ‬فساد‭ ‬در‭ ‬رده‌های‭ ‬بالای‭ ‬جامعه‭ ‬و‭ ‬تبعیض‭ ‬عریان‭ ‬و‭ ‬آشكاری‭ ‬كه‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬حاكمیت‌ها‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬‮«‬یقه‌سفیدها‮»‬‭ ‬و‭ ‬‮«‬یقه‌آبی‎ها‮»‬‭ ‬اِعمال‭ ‬می‌شد‭ ‬به‭ ‬فقر‭ ‬و‭ ‬فلاكت‭ ‬آحاد‭ ‬جامعه‭ ‬دامن‭ ‬زد‭. ‬
در‭ ‬اختیار‭ ‬قرار‭ ‬دادن‭ ‬همه‭ ‬امكانات‭ ‬به‭ ‬یك‭ ‬عده‭ ‬معدود‭ ‬‮«‬ژن‭ ‬خوب‮»‬‭ ‬و‭ ‬وابسته‭ ‬كه‭ ‬منتهی‭ ‬به‭ ‬چپاول‭ ‬و‭ ‬غارت‭ ‬اموال‭ ‬مردم‭ ‬از‭ ‬پیرمردان‭ ‬و‭ ‬پیرزنان‭ ‬ضعیف‭ ‬گرفته‭ ‬تا‭ ‬آنانی‭ ‬كه‭ ‬به‭ ‬اركان‭ ‬حاكمیت‭ ‬اعتماد‭ ‬كردند،‭ ‬چیزی‭ ‬جز‭ ‬توسعه‭ ‬فقر‭ ‬در‭ ‬جامعه‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬پی‭ ‬نداشت‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬دوران‭ ‬اجرای‭ ‬سند‭ ‬20‭ ‬ساله‭ ‬شتاب‭ ‬برق‌آسایی‭ ‬گرفت‭ ‬و‭ ‬صدها‭ ‬هزار‭ ‬میلیارد‭ ‬از‭ ‬دارایی‌های‭ ‬جامعه‭ ‬به‭ ‬جیب‭ ‬تعداد‭ ‬اندكی‭ ‬افرادی‭ ‬‮«‬خودی‮»‬‭ ‬ریخته‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬آن‌سوی‭ ‬كره‭ ‬زمین‭ ‬سر‭ ‬درآوردند‭. ‬فساد‭ ‬و‭ ‬تبعیض‭ ‬هم‭ ‬برهمین‭ ‬قیاس‭. ‬

ماهنامه دام و کشت و صنعت- شماره ۲۲۸ - ۱۳۹۸

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow