سیاستگذاری کشاورزی
 دست چهارم قدرت در کشاورزی ایران

دام و کشت و صنعت از لزوم بازنگری در نشریات مکتوب کشور گزارش می‌دهد:

 دست چهارم قدرت در کشاورزی ایران

نویسنده: محبوبه قرمزچشمه

جایگاه بخش کشاورزی در نشریات مکتوب (بخش اول) 

بخش کشاورزی به‌عنوان بخشی که امنیت غذایی و حیات بشر به آن بستگی دارد اولین جایگاه اهمیت را در بین مسائل و موضوعات جاری یک کشور به خود اختصاص داده است. از این رهگذر کالایی همچون گندم، عنوان کالای استراتژیک را به خود می‌گیرد. 
رسانه‌ها، بنا بر آنچه در سیاست تلقی می‌شود، به‌عنوان دست چهارم قدرت، نقش موثری در بازتاب اخبار این حوزه برعهده دارند. در بسیاری از کشورهای جهان خبرنگاران این حوزه توانسته‌اند با پوشش به‌موقع و درست برخی اخبار از فجایع زیست محیطی که جان بشر را تحت الشعاع قرار می‌دهد، نقشی بیش از قطع نامه‌های سازمان ملل بازی کنند.
در ایران اما جایگاه رسانه‌های بخش کشاورزی داستان دیگری است؛ چراکه فراز و فرودها و مشکلات بسیاری برآن حاکم است. در بسیاری از نشریات، بخش کشاورزی به‌عنوان زیربخش اقتصاد و یا تولید درنظر گرفته می‌شود و چندان تأثیری بر مطالبه حق کشاورزی از جمله بحران کم آبی، استفاده بیش از حد سموم، نابودی بخش کشاورزی و... آن چنان که باید را ندارد و تنها در دامن زدن و یا آرام کردن قیمت‌ها و تنها در جایی که به اقتصاد و معاش مربوط است، این غول خفته اندک تکانی به خود می‌دهد.
با توجه به آنچه گفته شد به نظر می‌رسد زمان آن فرا رسیده این غول ضرب شصتی به تمام کژی‌ها نشان دهد و ترسی از رسوایی را برای کژرو‌ها ایجاد کند. «دام و کشت و صنعت» در شماره 213، «جایگاه بخش کشاورزی در خبرگزاری‌های ایران» را مورد واکاوی همه جانبه قرار دارد. در ادامه این موضوع، «جایگاه بخش کشاورزی در مطبوعات کاغذی» در مصاحبه با اسدالله افلاکی یکی از صاحب‌نظران و قدیمی‌های حوزه رسانه که تنها برای حفاظت و دفاع از حیات، قلم زده است و همچون لشگر یک نفره در بسیاری از مواقع توانسته طرح‌ها، لوایح، الزامات و اقدامات دولت و مجلس را به چالش پاسخ‌گویی بکشد، آورده می‌شود.
افلاکی در گفت‌وگویی اختصاصی با خبرنگار مجله دام و کشت و صنعت از بلبشوی حاکم بر حوزه کشاورزی و محیط‌زیست، عدم وجود استراتژی مدون و بی‌خبری صاحبان رسانه از رویداد‌های در شرف وقوع می‌گوید و یکی از بزرگترین مشکلات را سیاست باری به هر جهت صاحبان رسانه‌ها در بخش محیط‌زیست و کشاورزی می‌داند، که از نظر می‌گذرانیم. در شماره بعد، به بررسی عملی روزنامه‌های صرفا مکتوب سراسری می‌پردازیم.

این بزرگ‌ترین گپی است که در اطلاع‌رسانی وجود دارد

اسدالله افلاکی، در ارتباط با جایگاه فعلی بخش کشاورزی و محیط‌زیست در نشریات مکتوب کشور گفت: کشاورزی هنوز جای خود را در رسانه‌ها پیدا نکرده است و این بزرگترین گپی است که در اطلاع‌رسانی وجود دارد. مسئولین رسانه‌ها باید فکری به حال این موضوع کنند. بحران گرد و غبار از بخش‌های بزرگی از فلات مرکزی گذشته است؛ بحران آب تمام کشور را درگیر خود کرده است و به شکل کلی کشاورزی و محیط‌زیست کشور در شرایط بسیار اسفناکی به سر میبرد. رسانه، تنها ابزاری است که مطالبات مردم را می‌تواند به گوش مسئولین برساند. چگونگی روند انجام این موضوع تا کنون کجا تعریف شده است؟ وقتی در رسانه‌ها استراتژی و مشی وجود ندارد، چطور می‌توان مطالبات مردم را مطرح کند؟
وی افزود: انتظار می‌رود در کشوری که ماده 50 قانون اساسی آن همه را ملزم به حفاظت از محیط‌زیست کرده است، رسانه‌ها با توجه به شرایط بحرانی نسبت به این حوزه ورود پیدا کنند و با دور اندیشی اطلاع‌رسانی خوبی در آن صورت گیرد.

لزوم به روز رسانی حوزه کشاورزی و محیط‌زیست در روزنامه‌ها

این استاد دانشگاه با اشاره به لزوم بروز رسانی حوزه کشاورزی و محیط‌زیست در روزنامه‌ها و نشریات کشور تصریح کرد: درحال حاضر و در مطبوعات، بلبشو بر حوزه اطلاع‌رسانی حاکم است، البته منظور من تنها حوزه کشاورزی و محیط‌زیست است؛ از آنجایی که در سایر حوزه‌ها تخصص ندارم، اظهار نظر در حوزه‌های دیگر را به اهلش می‌سپارم! حوزه کشاورزی و محیط‌زیست در روزنامه‌ها نیاز به باز تعریف دارد. در روزنامه‌ها بر اساس استراتژی تدوین شده کار نمی‌شود و با سیاستِ باری به هر جهت راه به جایی نخواهیم برد. 
افلاکی در ادامه خاطر نشان کرد: برای به سامان کردن حوزه کشاورزی و محیط‌زیست باید سیاست گذاری مبتنی بر اطلاعات و دانش روز باشد. در این حوزه باید استراتژی تعریف شود؛ باید موضوعات این بخش از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار گیرد. با تک بعدی کار کردن نمی‌توان حق مطلب را ادا کرد و مشکلات این حوزه را حل کرد.
وی در پاسخ به این سوال که چه کسی و یا کسانی باید استرتژی را تعریف کنند، گفت: هر رسانه باید یک شورای سیاست‌گذاری داشته باشد؛ اغلب نشریات این شورا را دارند. در بسیاری از مواقع جمع وجود دارد، عنوان شورا هم هست اما، عملا کارایی لازم را ندارد.

مشکل عدم شناخت کامل خبرنگاران بخش کشاورزی

این فعال حوزه رسانه عدم شناخت کامل خبرنگاران بخش کشاورزی و محیط‌زیست نسبت به این حوزه را به‌عنوان یکی از بزرگترین معضلات این بخش دانست و اظهار داشت: درحالی که دست اندرکاران نشریه، شناخت کامل نسبت به حوزه ندارند چه طور می‌توان انظار داشت کم و کیف معضلات آن را بررسی کنند.
وی در پاسخ به این سوال که چرا بخش کشاورزی، در روزنامه‌ها چنین مظلوم است، گفت: در رسانه‌های مکتوب، مسئولینی که این مجموعه را هدایت میکنند، اولویت‌هایی چون مسائل جناحی، اقتصادی، اجتماعی و... دارند و بر اساس آن هدف‌گذاری میکنند. درحال حاضر به نظر می‌رسد در این اولویت‌ها، مسائل کشاورزی درنظر گرفته نشده است درحالی که اگر مشی رسانه‌ای سیاسی است، امنیت غذایی به دلیل اهمیت موضوع باید مورد توجه قرار گیرد.

مثلت تدوین استراتژی، تبدیل مشکلات به مطالبه، پاسخگویی مسئولین

افلاکی در پاسخ به این سوال که راهکار خروج از این مشکلات را چه می‌بینید، بیان کرد: لازمه ارائه راهکار برای خروج از مشکلات فعلی، تدوین استراتژی در حوزه رسانه است.
وقتی این استراتژی تدوین شود، رسانه مشکلات و مضوعاتی که در حوزه محیط‌زیست و کشاورزی وجود دارد را تبدیل به مطالبه میکند و مسئولین را در مقام پاسخ‌گویی وارد گود میکند و از مسئولین می‌خواهند در ارتباط با منافع ملی و مسائل کشور پاسخگو باشد. وی افزود: مسئولین اجرایی و قانون گذاران، به خصوص کمیسیون کشاورزی و فراکسیون‌ها، باید پاسخگوی قوانین و لوایح مورد تصویب باشند. اگر پاسخ‌گو نیستند و دلیلی برای آن ندارند، باید عوض شوند و مشخص شود که کدام لایحه توسط چه کسانی رأی آورده است و نام آن فرد در زیر لایحه و یا قانون محیط‌زیستی و کشاورزی ثبت شود تا به‌راحتی از عواقب بعد از آن شانه خالی نکنند.

و اما حرف آخر مسئله‌ای که ضرورت دارد

افلاکی افزود: رسانه‌ها در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی به شکل منفعل عمل میکنند بنابرین خروجی مورد انتظار را ندارند باید برای این معضل چاره‌ای اندیشید. به نظر من مهمترین مسئله‌ای که در حال حاضر ضرورت دارد به آن پرداخته شود، این است که مدیران رسانه‌های تخصصی محیط‌زیست و کشاورزی و مدیران و دبیران بخش کشاورزی سایر روزنامه‌ها هر از گاهی جلسات هم‌اندیشی داشته باشند، چرا که این هم‌اندیشی موجب می‌شود تا رسانه‌ها علاوه بر نگاه خود نسبت به مسائل، از نگاه سایر رسانه‌ها نیر آگاه ‌شوند.
از این رهگذر می‌توانند اولویت‌های سیاست‌های بخش کشاورزی و محیط‌زیست را مشخص و هماهنگ کنند.
زمانی که هم‌اندیشی وجود داشته باشد با علم به سایر دیدگاه‌ها می‌توانند نسبت به موضوعات به شکل هماهنگ پوشش خبری داشته باشند و موجی برای حفاظت از محیط‌زیست و کشاورزی ایجاد کنند (مثلا در ارتباط با تصویب لایحه‌ای که محیط‌زیستی و یا کشاورزی را تحت تاثیر قرار می‌دهد).

نشریه دام و کشت و صنعت - شماره ۲۱۹ - سال ۱۳۹۷
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow