حیوانات خاص
پرورش الاغ شیری

مديريت پرورش «الاغ شيري»

مهندس محمدصادق لطفي‌پور*

در ادامه پرونده پرورش الاغ كه در شماره پيشين نشريه باز شده بود، به جزئيات بيشتري در اين زمينه مي پردازيم:

پرورش الاغ جوان

كره‌ي الاغ از ابتداي 6 ماهگي تا 15 ماهگي الاغ جوان تلقي مي‌شود؛ كه از مرحله‌ي شيرخوارگي جدا شده و علف‌خوار تلقي مي‌شود. مديريت پرورش الاغ جوان با مديريت تغذيه‌ي آن گره خورده است و به عبارت ديگر توجه به كيفيت و كميت خوراك او بسيار مهم است؛ زيرا الاغ جوان برخلاف الاغ بالغ در مرحله‌ي رشد قرار دارد و براي تكامل جسمي لازم است توجه كامل اعمال شود تا الاغ جوان براي مدت طولاني در گرسنگي نبوده و خوراك او علاوه بر علوفه مرغوب نيز مواد متراكم مانند جو، ذرت و يا كنجاله تخم پنبه داشته باشد. توجه به آب تميز و كافي نيز از اهميت زيادي برخوردار است.  توجه به محيط پرورش يعني اندازه جايگاه، گرما، سرما و وجود نور كافي نيز بسيار مهم است.

جفتگيري الاغ

از آنجايي كه ماهيت و جنس سلول‌هاي جنسي از پروتئين مي‌باشد، ضروري است در فصل جفت‌گيري بر كيفيت خوراك از نقطه نظر افزايش مقدار پروتئين و مواد خوراكي انرژي‌زا توجه شود. به اين عمل در مديريت تغذيه «فلاشينگ» مي‌گويند.  اگر ماده الاغ جفت‌گيري نكند و يا جفت‌گيري او ناقص مانده و جنيني حاصل نشود و اگر زايمان نكند شير توليد نخواهد كرد. در واقع براساس ذات و طبيعت حيوان، وي شير را براي كره‌ي خود توليد مي‌نمايد ولي انسان بر اين توليد مديريت نموده و به بهاي تغذيه و نگهداري حيوان از اين محصول ارزشمند استفاده مي‌كند.

يك و نيم ليتر توليد شير در هر دوشش

پستان الاغ مانند پستان گاو و گوسفند محفظه‌ي مخصوص جمع‌آوري شير ندارد و شير توليدي در مسير خروج شير، حدفاصل سلول‌هاي شيري تا پستانك جمع مي‌شود. بنابراين لازم است هرچه زودتر از پستان خارج شود. حداقل دفعات شيردوشي در الاغ 3 تا 4 و حداكثر آن 6 تا 7 بار دوشش(تقريبا هر 5/3 تا 4 ساعت يك بار) در طول 24 ساعت است. مقدار شير توليدي بستگي به نژاد، سن، زمان شيردهي و هيكل الاغ ماده دارد. الاغ در هر دوشش بين 300 تا 750 سانتي‌متر مكعب شير توليد مي‌كند.

در پيك توليد -يعني بالاترين حد توليد در طول دوران شيردهي- به 5/1 ليتر در هر دوشش نيز مي‌رسد. معمولا هر چه الاغ بزرگتر باشد شير بيشتري توليد مي‌كند.

الاغ ماده به‌طور معمول حداكثر 230 روز شير توليد مي‌كند. در پايان دوره شيرواري، زماني كه توليد شير الاغ ناچيز شد، بهتر است الاغ را اصطلاحاً خشك نماييم. بدين منظور اولا كره الاغ بايد از مادرش جدا شده باشد. ثانيا با دادن جيره خشك-بدون علوفه سبز- و قطع شيردوشي به حيوان كمك كنيم تا وارد مرحله‌ي خشكي شود.  خشك‌كردن شير الاغ از طرف ديگر سبب مي‌شود مواد مغذيي را كه حيوان صرف توليد شير مي‌نمود براي رشد جنين خود مصرف نمايد.

مصرف شير الاغ براي كودكان

همانگونه كه در شماره قبل ذكر شد توليد اصلي و ارزشمند يك واحد پرورش الاغ شيري، "شير الاغ" است كه هم از نظر اقتصادي ارزشمند است و هم موارد مصرف بسيار دارد.  مهم‌ترين مورد مصرف شير الاغ، براي تغذيه‌ي كودكان مبتلا به آلرژي است. آن‌ها نمي‌توانند شير ساير حيوانات و شير خشك مصرف كنند و زماني كه مادرشان نيز شير كافي ندارد، بهترين و مناسب‌ترين خوراك آن‌ها حداقل تا پايان شش ماهگي و ترجيحا تا پايان دوسالگي شير الاغ است كه از نقطه نظر تركيبات شيميايي بسيار شبيه شير مادر است. اين موضوع، مقوله‌اي است كه از نظر پزشكي و شرعي هيچ مشكلي ندارد. شير الاغ منبع مناسبي از لاكتوز-قند شير-، پروتئين، مواد معدني، ويتامين C و اسيدهاي چرب حاوي امگا3 مي‌باشد.

اين شير در مقايسه با شير مادر حاوي چربي كمتر است كه به راحتي قابل افزودن است-بعضي از منابع افزودن مقداري روغن آفتابگردان را توصيه مي‌نمايند-  . از طرف ديگر براي افرادي كه نسبت به مصرف چربي پرهيز دارند و از جمله افراد كهنسال و ضعيف بنيه نيز نوشيدني مناسبي است.

در مسير توليد شير الاغ

• لازم است توصيه‌هاي بهداشتي به‌طور كامل در نظر گرفته شده و اجرا شوند.

• مي‌توان شير الاغ را پس از دوشش مورد استفاده قرار داد.

• مي‌توان شير الاغ را پس از دوشش تا 4 روز در داخل يخچال و در دماي 4- درجه سانتي‌گراد نگهداري نمود.

• در صورت پاستوريزه شدن مي‌توان شير الاغ را تا يك هفته در يخچال نگهداري كرد.

• شير الاغ را مي‌توان در دماي 20- درجه سانتي‌گراد فريز كرد.

• شير فريز شده را مي‌توان 3 تا 6 ماه نگهداري نمود.

• لازم است شير فريز شده در دماي 70 درجه سانتي‌گراد گرم شود.

• براي حفظ تمامي خاصيت‌هاي شير الاغ بهتر است شير فريز شده به درجه جوش -100 درجه- نرسد.

• در صورت وجود نگراني درخصوص بهداشت شير الاغ، جوشاندن شير توصيه مي‌شود. 

*عضو هيات علمي موسسه تحقيقات علوم دامي كشور

نشریه دام و کشت و صنعت - شماره  ۲۲۲ - سال ۱۳۹۷

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow