سم
تولید سموم کشاورزی با سیاستگذاری معقول

قسمت دوم

تولید تکنیکال‌ها، دسته‎بندی این مواد، موانع و چالش‌های مربوط به این دسته از اقلام مورد استفاده در تولید سموم کشاورزی را در قسمت اول این بحث مورد بررسی قرار دادیم و نیز اشاره شد که بخش زیادی از تکنیکال‌ها از طریق واردات تأمین می‌شود و به دلایل عدم تولید این مواد در داخل و راهکارهای حرکت به سمت تولید داخلی آنها هم اشاره شد و اینک ادامه بحث که به موضوع سموم آماده مصرف می‌پردازد:

تولیدکنندگان را دریابید
این کارشناس و فعال حوزه سموم کشاورزی معتقد است: مسئولان در تصمیم‌گیری‌ها به تولیدکنندگان اجحاف می‌کنند و با سیاست‌هایشان به صورت غیرمنصفانه تولید داخل را متوقف می‌کنند. تصمیم‌های با بازده کوتاه مدت می‌گیرند و به دراز مدت توجه نمی‌کنند. 
از طرفی کارآفرینان می‌گویند: ما سرمایه‌مان را در این کار گذاشته‌ایم و در هر شرایطی مجبوریم که در این حوزه تولید داشته باشیم. با مسائل و مشکلات کارگری، بیمه، مالیات، مسائل اجتماعی و‭ ... ‬کنار بیائیم اما وارد کننده‌ها و بازرگانان محصولات را یک روز وارد می‌کنند و یک روز هم می‌توانند کرکره را پایین بکشند و واردات را متوقف کند. در آن صورت تأمین نیاز داخل چه می‎شود. اینجاست که اهمیت کار تولیدکننده مشخص می‌شود. تولیدکننده نمی‌تواند کارش را تعطیل کند. اگر به تولیدکننده داخل اعتماد کنند برای شما تمام سموم مورد نیاز را تولید می‌کند. 
از طرفی تولیدکننده داخلی هر چه درآمد دارد تحت هر شرایطی در نهایت چیزی حدود 30‭-‬28 درصد آن را به دولت برمی‌گرداند در حالی که وارد کننده بسته و پاکت و کانتینر وارد می‌کند و می‌فروشد و چیزی جز عوارض اندک به دولت برنمی‌گردد. 
سازمان حفظ نباتات در بعضی از سیاست‌ها رویه درستی اتخاذ نکرده و مسئولیت مستقیم نظارت فنی، مسئولیت قیمت و مسئولیت تأمین سم در کشور را برعهده گرفته است. برای سازمان مهم نیست که تولیدکننده داخلی دارد ورشکست می‌شود. فقط می‌خواهند کاری کنند که فعلاً سم در داخل تأمین شود اما اتفاقاً دارند کاری انجام می‌دهند که در بلندمدت تولیدکننده‌ها ورشکست می‌شوند و موقعی که به این‌ تولیدکننده‌ها نیاز دارید و دیگر نیستند و از چرخه خارج شده‌اند. در این صورت باید از کشور هند و به هر قیمتی که آنها می‌گویند سم بخریم و آنها در این شرایط به هر قیمتی که می‌خواهند سم را می‌فروشند؛ چون شما دیگر تولید داخلی ندارید که با آنها رقابت کنید.

ارز دولتی برای سموم خارجی
مشکل دیگری که در بحث سموم کشاورزی وجود دارد این است که دولت اقدام به تخصیص ارز ارزان برای واردات سموم آماده کرده است که الحق‌والانصاف باید گفت که این اقدام جفای مضاعف به تولیدکنندگان سموم کشاورزی در داخل کشور است. موضوع واردات سموم آماده را می‌توان از جهات مختلفی بررسی کرد. 

یارانه به اشتغال کارگران چینی و هندی
و تأمین مالیات آن کشورها
دولت برای حمایت از تولید سم داخلی فقط برای تهیه سموم تکنیکال به این شرکت‌ها ارز 4200 تومانی پرداخت می‌کند. این شرکت‌ها بقیه هزینه‌هایشان را باید با ارز آزاد با قیمت روز انجام بدهند. هزینه‌هایی مانند کارگر، ظروف بسته‌بندی، برچسب‌ها و‭... ‬با ارز آزاد تأمین می‌شود.
اما وقتی که یک سم آماده با ارز دولتی وارد کشور شود در واقع به کل مراحل تولید آن ارز ارزان تعلق گرفته است. یعنی دولت به یک شرکت خارجی برای همه مراحل تولید یارانه می‌دهد اما به شرکت داخلی فقط برای تهیه سموم تکنیکال یارانه تعلق گرفته است. حال این موضوع را در نظر بگیرید که در پروسه تولید سم آماده مگر هزینه‌های مربوط به سموم تکنیکال چند درصد از هزینه‌های تولید سم را شامل می‌شود؟‭!‬
یعنی کل یارانه‌ای که دولت برای تولیدکننده داخلی در نظر گرفته بخش کمی از هزینه‌های تولید را شامل می‌شود. اما برای تولیدکننده خارجی صد درصد هزینه‌های تولیدش را یارانه پرداخت می‌کند.

قدرت رقابت‌پذیری 
حال در این شرایطی که گفته شد، در نظر بگیرید که آیا یک تولیدکننده داخلی توان رقابت با تولیدکننده خارجی را خواهد داشت یا نه؟ معلوم است که با این همه حمایتی که دولت از تولید خارجی انجام داده و با این قیمت پایینی که تولیدات خارجی با اختصاص ارز دولتی به فروش می‌رسد، تولیدکننده داخلی توان رقابتی خود را از دست می‌دهد و هزینه‌های تمام شده‌اش از تولیدات خارجی بالاتر می‌رود و برای فروش محصولاتش به مشکل برخورد می‌کند و سرنوشتی جز تعدیل کارگران یا تعطیلی کارخانه و پیوستن به خیل عظیم وارد کنندگان ندارد. کافی است نگاهی به آمار شرکت‌های وارد کننده سموم در مقابل شرکت‌های تولید کننده بیندازید تا متوجه حجم چند برابری واردکنندگان بشوید.

قیمت‌گذاری محصولات 
نکته جالب‌تر قضیه اینجاست که دولت به‌واسطه همین مقدار یارانه‌ای که برای تأمین تکنیکال‌ها به تولیدکننده داخلی داده است خود را برای دخالت در همه امور این شرکت‌ها محق می‌داند. تا جایی که علاوه بر نظارت‌های متعدد در زمینه‌های مختلف تولید، حتی قیمت فروش این سموم را هم تعیین می‌کند و تولیدکننده داخلی را مجبور به نصب برچسب قیمت فروش می‌کند اما برای محصولات خارجی هیچ برچسب قیمتی نصب نمی‌شود. 

جلوگیری از صادرات 
یکی دیگر از مشکلاتی که برای تولیدکنندگان داخلی مطرح است بحث ممنوعیت صادرات است که دولت از هرگونه صادرات سموم آماده به بهانه ارزبری و کمبود داخلی جلوگیری می‌کند و بازارهایی که شرکت‌های داخلی با صرف هزینه‌های تبلیغات و بازاریابی مدت‌دار پیدا کرده بودند با یک تصمیم خلق‌الساعه و یک دفعه و بدون هیچ توجیه کارشناسی، به بهانه جلوگیری از کمبود سموم در داخل کشور ممنوع می‌کند. 
در واقع کار به جایی می‌رسد که شرکت‌های داخلی هر چه در این عرصه کاشته بودند یک شبه رشته شده و از بین می‌رود. این در صورتی است که هزار راهکار مختلف دیگر وجود داشت که دولت می‌توانست برای جلوگیری از کمبود داخلی لحاظ و اجرایی کند که نتیجه بهتر و منطقی‌تر می‌داد و از طرفی این همه ضرر و زیان را متوجه شرکت‌های داخلی کرد. 
راه‌کارهایی مانند اعمال عوارض صادراتی می‌توانست ضمن محدود کردن صادرات سموم به خارج از کشور، شریان ارتباطی تولیدکنندگان و صادرکنندگان سموم با مشتریان و بازارهای خارجی را جاری و زنده نگه دارد و باعث از بین رفتن یکباره این بازارها که در طی زمان طولانی شکل گرفته نشود. 
حتی می‌شد این صادرکنندگان را مجاب کرد که در ازای محصولی که صادر می‌کنند، محصولاتی که در داخل به آن نیاز است را وارد نمایند و چندین روش دیگر می‌شد به کار برد. اما دولت در یک اقدام یک‌باره بدترین روش ممکن را استفاده کرد و شد، آنچه که نباید می‌شد. 

نتیجه‌گیری 
نتیجه این که اولاً چنانچه سیاست‌های درستی اعمال شود و هدایت و راهبری مسئله از سوی دولت به خوبی انجام گیرد، با توجه به پتانسیل‌های بسیار زیادی که در داخل وجود دارد ما ضمن اینکه توانمندی‌های زیادی در تولید تکنیکال‌ها خواهیم داشت، می‌توانیم بازارهای صادراتی بسیار خوبی هم برای این محصولات داشته باشیم که از قِبَل آن میزان زیادی ارز وارد کشور شده و از دیگر مزایای آن مانند: اشتغال‌زایی، ارزش افزوده و خوداتکایی به این محصولات هم بهره‌مند شویم. 
در مورد سموم آماده‌مصرف هم که دیگر به جای خود. ما قدرت رقابت با بزرگ‎ترین شرکت‌های جهانی را در این زمینه‌ها داریم، به شرط اینکه سیاست‌گذاری‌ها و حمایت‌ها به درستی صورت گیرد تا در این وضعیت اقتصادی که کشورمان این همه به ارز خارجی و اشتغال‌زایی نیازمند است، از این ظرفیت‌ها در جهت نیل به این اهداف استفاده نماییم. 

ماهنامه دام و کشت و صنعت- شماره ۲۳۲- سال ۱۳۹۸
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow