سیاستگذاری کشاورزی
ضرورت بیمه‌های فراگیر کشاورزی در کشور

بیمه کشاورزی از زمان تولد در دو سده اخیر، تاکنون سیر تحول و تطور گوناگونی را طی نموده است، به گونه‌ای که در آغاز پیدایش، بیشتر نقش مهار بحران‌های اقلیمی تک‎خطره یا در اصطلاح (Mono Peril) را در اوان دوره صنعتی در جهان داشت.
این سیر تحول تا دوره پسامدرن ادامه داشت؛ تا این که محصول ناخواسته تولید بیش از حد گازهای گلخانه‌ای، پدیده زمین‌گرمایشی را موجب شد. به‌گونه‌ای که همراه با عوامل دیگر، زمینه‌ساز پدیده تغییر اقلیم گشت.
در آغاز دوره فراصنعتی، کشورهای پیشرو با بیشترین ناملایمات اقلیمی روبرو بودند و رهیافت آنان برای برون‌رفت از این بحران حیاتی، در کنار پژوهش و کاربست نتایج تحقیقات جامع، دو اقدام مهم نیز در عرصه عملیاتی شکل گرفت.
نخست، کاهش اثرات زیان‌بار مدرنیته بر محیط زیست و دیگری، به کارگیری ابزار کارآمد مدیریت ریسک‌های مالی، تحت عنوان بیمه.
بیمه با سازوکاری مشارکتی می‌توانست تاب‌آوری اقتصادهای نوپدید آغاز سده بیستم را افزایش دهد و به خوبی اثربخشی خود را در معرض نمایش بگذارد. دستاورد این ابزار نوین، برای مردم جبران خسارات گوناگون و ادامه زیست اجتماعی و اقتصادی بود و برای مجموعه حاکمیت‌هایی که از آن بهره می‌برند، حکمرانی آسان و امکان کشورداری بهتر بود.
بدیهی است هنگامی که انبوه خسارات، به‌ویژه در بخش کشاورزی که تأمین غذا را برعهده دارد، انجام نشود یا سازوکاری برای آن وجود نداشته باشد، پیامدهای گوناگون و رنگارنگ اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی را به همراه خواهد داشت. از این روی دهه‌های نخستین سده بیستم میلادی را می‌توان سال‌های قوام و استقرار این مکانیسم در جهان دانست.
در میهن ما نیز مقارن همین سال‌ها، نظام بیمه ایرانی شد و در سال 1316 قانون بیمه به تصویب مجلس شورای ملی رسید. جالب آن که در این قانون به بیمه کشاورزی نیز تصریح شده است اما تا نیم قرن بعد هم این قانون مسکوت بود و زمینه اجرایی آن فراهم نگردید. 
در عمل، آغازین سال‌های دهه شصت، شاهد تصویب قانون خاص تأسیس بیمه کشاورزی در کشور هستیم. درآن شرایط زمانی، سخن گفتن با جامعه کشاورزی ایران در مورد بیمه کاری بزرگ بود که صورت گرفت و دو محصول پنبه و چغندرقند آغازگر برخورداری از پوشش بیمه‌ای در کشور بودند و در ادامه بیمه محصولات زراعی، باغی، دام، طیور و آبزیان هریک به سبد متنوع بیمه‌ای پیوستند و اینک یکی از رنگارنگ‌ترین سبدهای بیمه‌ای کشاورزی جهان مختص ایران است.
توسعه بیمه، آن هنگام صورت می‌پذیرد که علاوه بر پیشینه آماری کافی و قابل اتکاء، جامعه آماری بزرگ و قابل توجهی، محصول خود را با حق بیمه‌ای مناسب، قابل پرداخت و دارای مطلوبیت، بیمه نمایند. در این هنگام است که قانون بیمه‌ای اعداد بزرگ، شکل می‌گیرد. 
تجربه موفق بیمه طیور در جهان توانسته است در مقیاس پنج قاره، کارآمدی خود را به اتکاء قانون بیمه اجباری طیور به نمایش گذارد.
آنگاه که یک میلیارد جمعیت طیور کشور زیر پوشش حمایتی بیمه است و گلوگاه‌های مهمی همچون همه‌گیری بیماری آنفلوآنزای طیور را با موفقیت پشت سر نهاده است. باحق بیمه‌ای در حد کمتر از قیمت یک عدد تخم مرغ، یک قطعه جوجه یکروزه تا پایان دوره پرنشیب و فراز پرورش، بیمه می‌شود و محصولات طیور به دست مصرف‌کننده می‌رسد. این تجربه موفق که در نشست‌های بین‌المللی از چشم بیمه‌گران مهم بین‌الملل پوشیده نبوده است، می‌تواند به خوبی در عرصه تأمین و استمرار تولید، به‌ویژه در تکانه‌های اقتصادی و اقلیمی، یاری‌رسان اقتصاد کشور باشد.
بیمه اجباری طیور توانسته است با اجرای مدیریت ریسک، پرداختی بیمه‌گذاران را در قالب حق بیمه کاهش داده، این در حالی است که از سوی دیگر، تعهدات بیمه‌گر و پرداختی بیمه کشاورزی را به عنوان غرامت پرداختی، افزایش داده است.
این الگوی موفق می‌تواند در سازوکار خرید تضمینی گندم نیز به کارگرفته شود و به طور مثال در قبال مبلغ جزئی در هرکیلوگرم بهای خرید تضمینی، تولید گندم را در سرتاسر کشور بیمه نموده و همین الگو نیز در مورد دانه‌های روغنی(کلزا) نیز به کار گرفته شود.
امید است با همکاری مجلس و دولت و به ویژه جامعه کشاورزی ایران، طرح‌های مهم و ملی مانند آن در جهت تقویت امنیت غذایی کشور به کار گرفته شود.

نویسنده: دکتر محمدابراهیم حسن‎نژاد

ماهنامه دام و کشت و صنعت- شماره ۲۳۷- بهمن ۱۳۹۸
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow