سیاستگذاری کشاورزی
شهرک‌های کشاورزی ضرورت انکارناپذیر

شهرک‌های کشاورزی ضرورت انکارناپذیر

کشور ایران در بحث کشاورزی و تولید موادغذایی مورد نیاز جامعه با چالش‌هایی در حوزه منابع‭- ‬مخصوصاً منابع آب‭- ‬مواجه است که ضرورت جدی برای استفاده بهینه از این منابع و جلوگیری از هدررفت آب و فرسایش خاک همراه با افزایش بهره‌وری از این منابع را ایجاب می‌کند.
در سوی دیگر این معادله، بحث تأمین امنیت غذایی و اشتغال‌زایی نیز از فاکتورهای دخیل و بسیار مؤثر در این موضوع است.
به همین دلیل باید سیاست‌های بخش کشاورزی به گونه‎ای تنظیم شود که ضمن دست‌یابی به امنیت غذایی و اشتغال مناسب، حفظ منابع آب و خاک نیز در سرلوحه کار قرار گیرد.
توسعه کشت‌های متراکم و گلخانه‌ای محصولات کشاورزی در قالب شهرک‌های کشاورزی و نیز مجتمع‌های تولیدی در حوزه‌های پرورش دام، طیور و شیلات از جمله راهکارهای نیل به این خواسته است. به همین جهت است که ارزش کار شرکت‌ شهرک‌های کشاورزی که در حوزه ساماندهی طرح‌های تولیدی در بخش‌های گلخانه، دام، طیور و شیلات فعالیت می‌کند برای کشور ما در جایگاه مهم و حساسی قرار دارد.
مهندس علی‌اشرف منصوری، رئیس هیأت‌مدیره و مدیرعامل شرکت شهرک‌های کشاورزی در گفتگو با خبرنگار مجله ‮«‬دام و کشت و صنعت‮»‬ در مورد گستره کاری شرکت و چگونگی فعالیت‌های آن توضیح می‌دهد:
چگونگی تشکیل شرکت شهرک‌های کشاورزی
علی‌اشرف منصوری، رئیس هیأت‌مدیره و مدیرعامل شرکت شهرک‌های کشاورزی در مورد چگونگی شکل‌گیری این شرکت می‌گوید: تا سال 1392 ‮«‬شرکت مادر تخصصی کشاورزی و دامپروری و منابع‌طبیعی‮»‬ در مجموعه وزارت جهاد کشاورزی فعالیت داشت و در آن سال، وزارتخانه با هدف کاربردی کردن شرکت لایحه‌ای برای تغییر آن به ‮«‬شرکت شهرک‌های کشاورزی‮»‬ با یک سری شرح وظایف و انتظارات جدید که برای آن تعریف شده بود به مجلس ارائه کرد؛ چرا که شرکت مادر تخصصی سابق یک سری از کشت و صنعت‌ها را در سطح کشور را هدایت و راهبری می‌کرد، که براساس اصل 44 قانون‌اساسی تعداد زیادی از این شرکت‌ها به بخش خصوصی واگذار شده بود و بعضی دیگر از آنها هم در حال واگذاری بودند و عملا دیگر شرکت مادر تخصصی با آن شرح وظایف، کارایی و ضرورتی نداشت که در واقع به جای آن شرکت شهرک‌های کشاورزی ایجاد شد.
پس از تصویب مجلس، شرکت شهرک‌های کشاورزی وظیفه هدایت، راهبری و ساماندهی شهرک‌های کشاورزی در سطح کشور را عهده‌دار شد و از طرفی این مجموعه تنها شرکت ‮«‬توسعه‌ای‮»‬ با وظایف حاکمیتی در مجموعه وزارت جهاد کشاورزی است.

شهرک‌های کشاورزی با محوریت توسعه گلخانه، شیلات و آبزی‌پروری 

مدیرعامل شرکت شهرک‌های کشاورزی در مورد وظایف شرکت می‌گوید: وظیفه ما این است که شهرک‌های کشاورزی را در محورهای گلخانه، شیلات و آبزی‌پروری، دام و طیور در سطح کشور ایجاد و ساماندهی کرده و آنها را توسعه بدهیم.
سیاست‌گذاری وزارتخانه و مجموعه شرکت شهرک‌ها با توجه به مسائل اقلیمی و مشکلاتی که کشور ما در این مباحث دارد، افزایش بهره‌وری از منابع آب و خاک و اشتغال‌زایی و افزایش تولید در واحد سطح همراه با کاهش قیمت تمام شده و مسائلی از این دست است.
به همین جهت تمرکز فعالیت‌های شرکت  روی دو موضوع اصلی قرار گرفت:
• توسعه گلخانه‌ها به لحاظ بیشترین بهره‌وری مصرف آب و تولید چندین برابری نسبت به فضای باز و همچنین میزان اشتغال بالایی که ایجاد می‌کرد.به طوری که طی برآورد انجام گرفته، در یک گلخانه یک هکتاری از شروع مراحل احداث تا بعد از بهره‌برداری و تولید محصول و بازاریابی و تأمین خدمات و نهاده‌های موردنیاز به طور مستقیم و غیرمستقیم برای 20 نفر اشتغال‌زایی ایجاد می‌کند.در واقع هیچ فعالیتی در حوزه کشاورزی وجود ندارد که به این میزان و مانند گلخانه‌ها ایجاد اشتغال کند.هم در بحث کاشت، داشت و برداشت هم در امور آماده‌سازی قبل از کاشت و تأمین نهاده‌ها و ملزومات، گلخانه‌ها پتانسیل بالایی برای اشتغال دارند.
• مورد دیگر فعالیت‌های ما بحث شیلات است.توجه داشته باشید که در آب‌های داخلی تقریباً ظرفیت کشور برای پروژه‌های شیلاتی تکمیل است.اما در مورد آب‌های ساحلی و رودخانه‌های مرزی و سواحل، هنوز جای کار وجود دارد.
از جمله کارهایی که در حوزه شیلات انجام داده‌ایم، به عنوان نمونه در استان هرمزگان حدود 30 هزار هکتاری از اراضی حاشیه خلیج‌فارس را با هدف ایجاد شهرک‌های شیلاتی در حال انجام مطالعات برای ایجاد زیرساخت و واگذاری داریم.این پروژه‌ها برای پرورش میگو بوده که کار بسیار بزرگ و بااهمیتی است.این سطح مورد مطالعه و اجرا در بعضی از مزارع و شهرک‌های آن در منطقه بی‌نظیر است و نمونه آن در کشور‌های دیگر هم وجود ندارد.
شهرک شیلاتی گسترده موفق در کشور نداشتیم.تا اینکه طی یکی از جلسات طولانی‌مان با استاندار هرمزگان، موارد تسهیل‌کننده طرح 13000 هکتاری مهرگان را در این استان بررسی کردیم.کارهای مطالعاتی و تفاهم‌نامه برای اجرای این پروژه عظیم را به سرعت انجام دادیم تاکنون به مرحله بسیار خوبی رسانده‌ایم که تحول عظیمی از لحاظ اشتغال، افزایش تولید، صادرات و... در این استان ایجاد می‌کند؛ چرا که محصولات میگو هم‌اینک توسط چینی‌ها حتی قبل از تولید پیش‌خرید می‌شود و بسیار اقتصادی است.پروژه 1440 هکتاری ‮«‬حسن‌لَنگی‮»‬ یکی دیگر از شهرک‌هایی است که به‌تازگی به سرمایه‌گذاران واگذار شده و از افتخارات شرکت بوده که ان‌شاءالله در سال 1399 به بهره‌برداری می‌رسد.
مثال دیگر در این حوزه، شهرک 2300 هکتاری بود که سال گذشته در استان بوشهر واگذار شد.در استان گلستان و در منطقه ‮«‬گمیشان‮»‬ نیز پروژه 6000 هکتاری را در دست اقدام داریم و همچنین در استان‌های خوزستان و سیستان و بلوچستان نیز پروژه‌های مشابهی را حال مطالعه و اجرا بوده که به زودی برای اجرا و واگذاری آنها برنامه‌ریزی و اتخاذ تصمیم می‌گردد.
هر کدام از مواردی که مثال زدم و موارد مشابه آن، می‌تواند از حیث اشتغال، تولید محصولات کشاورزی و مواد پروتئینی، رفع محرومیت و حتی مسئله تامین امنیت، تحول زیادی ایجاد نماید و به کشور و مناطق نامبرده در این راستا کمک کند.
در آب‌های مرزی نقاط بسیار خوبی شناسایی شده و توانستیم با همکاری معاونت آب‌وخاک و پیگیری از طریق وزارت نیرو، تخصیص آب برای شهرک‎های مرزی را به نتیجه برسانیم.در استان‌های اردبیل، کرمانشاه، ایلام و آذربایجان غربی کارهای بسیار خوبی را شروع کرده‌ایم که با رفع موانع محدودی که در اجرای این طرح‌ها وجود دارد از مزایای ایجاد آنها در سطح ملی بهره خواهیم برد.

ضرورت مدیریت واحد در شهرک‌های دام و طیور

در حوزه دام و طیور در شهرک‌ها بحث مدیریت واحد یا به نوعی زنجیره تولید در آنها یک اصل مهم است.مثلاً در بحث بهداشتی یا مسائل دیگر نیاز به یک مدیریت واحد نیاز دارد.
برای نمونه اگر یک بیماری دامی ورود پیدا کند همه دام‌ها را آلوده خواهد کرد.یا در مورد طیور باید جوجه‌ریزی، واکسن،‌ دارو و همه اینها به‌صورت هماهنگ و با هم انجام شود تا مشکل بهداشتی برای واحدها ایجاد نکند.به همین دلیل برای توسعه این شهرک‌ها محدودیت‌هایی از نظر مدیریت واحد داریم.اما در عین حال هرجا که برای مدیریت واحد مشکلی نباشد کارها به خوبی پیش می‌رود.
کما این‌که در استان گلستان، بزرگ‌ترین شهرک پرورش مرغ مادر کشور در یک مجموعه 190 هکتاری در حال ساخت است که تا پایان امسال بهره‌برداری می‌شود و چون از یک مدیریت واحد برخوردار بود، ما هم برای اجرای آن زمین و دیگر تسهیلات واگذار کردیم که در حال احداث است.هر جای دیگری که این شرایط یعنی امکان مدیریت واحد وجود داشته باشد دست ما برای همکاری و توسعه باز است.

55 هزار هکتار اراضی برای احداث شهرک‌های کشاورزی

مدیرعامل شرکت شهرک‌های کشاورزی ادامه داد: به طور کلی در مجموع برای همه طرح‌ها در سه بخش ذکر شده، 55 هزار هکتار اراضی در اختیار گرفته‌ایم و تاکنون نیز، بالغ بر 240 شهرک کشاورزی دولتی و خصوصی در زیرمجموعه خود داریم.
در بحث واگذاری نیز تا سال 96 کل عرصه‌های واگذار شده 600 هکتار بود.اما با تسهیل‌گری و کارهایی که صورت گرفت، در سال 97 با یک جهش بسیار بلند تاکنون به بیش از 6200 هکتار رسیده است.
در بحث صدور مجوزها چون یک بروکراسی طولانی در واگذاری وجود داشت، لذا با کسب مجوز از وزیر جهادکشاورزی و با اصلاح ماده 25 نظام‌نامه صدور مجوزها که اختیار آن به شهرک‌های کشاورزی داده شد، صدور مجوزها در کشت‌های متراکم و شهرک‌های گلخانه‌ای توسط شرکت صورت می‌گیرد.آن هم در کمترین زمان ممکن و بدون هیچ هزینه‌ای و در صورت ارائه مدارک به‌صورت یک‌روزه صادر می‌گردد.

تعامل با بانک کشاورزی

منصوری می‌گوید: شرکت شهرک‌های کشاورزی تعامل بسیار خوبی با بانک کشاورزی دارد.خوشبختانه به دستور وزیر جهادکشاورزی مبلغ پنج‌ هزار میلیارد تومان برای کشت‌های گلخانه‌ای تأمین می‎شود که در این مورد اولویت با شهرک‌ها است و امیدواریم که تخصیص آن به‌زودی به استان‌ها اعلام شود.
برای پرداخت تسهیلات نیز سال گذشته 390 میلیارد تومان پرونده منجر به انعقاد قرارداد در بانک‌ها داشتیم و در حال حاضر نیز 2500 میلیارد تومان پرونده آماده بررسی داریم.
نکته قابل توجه دیگر اینکه ما سعی می‌کنیم در فاز مطالعاتی و برنامه‌ریزی طرح‌ها و شهرک‌ها اعم از گلخانه، دام، طیور و شیلات، زنجیره‌ تولید را در کنار این طرح‌ها لحاظ کنیم تا کل فرآیند تولید، بسته‎بندی و...  در همین شهرک‌ها انجام گیرد.

تنها متولی واگذاری قطعی اراضی

مدیرعامل شرکت شهرک‌های کشاورزی می‌گوید: در بحث مستند‌سازی که برای ما بسیار حائز اهمیت است از شهریور سال 89 طبق مصوبه مجلس شورای اسلامی، اراضی به شکل قطعی واگذار نمی‌گردد و صرفاً به شکل اجاره‌ای امکان‌پذیر است اما تنها تشکیلاتی که از این امر مستثنی شده است، شرکت شهرک‌های کشاورزی می‌باشد که پس از بهره‌برداری می‌توانیم این اراضی را به‌صورت قطعی به سرمایه‌گذار واگذار کنیم.
این موضوع یکی از امتیازات ما است و اقدامات خوبی هم انجام داده‌ایم و حدود 50 مورد از شهرک‌های در اختیار، سند قطعی به نام شرکت شهرک‌ها کرده‌ایم.
در این راستا 335 مورد طی سال 96 در کل کشور موافقت اصولی یا پروانه تاسیس برای مساحت 34 هزار هکتار شیلات، گلخانه و دام صادر شده و 21 هزار هکتار از عرصه‌ها را مطالعات طراحی تفصیلی انجام داده‌ایم.

مشکلات و درخواست‌ها

منصوری می‌گوید: برای تسریع در پیشبرد کارهای شرکت، تفاهم‌نامه‌ای بین وزرای کشور و جهادکشاورزی در مورد مساعدت و تعامل در احداث و توسعه شهرک‌های کشاورزی داشتیم تا از ظرفیت استانداران و مجموعه جهادکشاورزی استان‌ها بهره‌مند شویم و خوشبختانه از سوی هر دو وزیر، هم به استانداران و هم به رؤسای سازمان‌های جهادکشاورزی ابلاغ و شیوه‌های رفع موانع در آن دیده شده است.علاوه بر این، با استانداران هر استان هم تفاهم‌نامه داریم که برای پیشبرد مسائل به ما کمک می‌کنند تا این امر ملی با هدف تأمین امنیت غذایی و ایجاد اشتغال، ساماندهی شود.
مدیرعامل شرکت شهرک‌های کشاورزی معتقد است، رسانه‌ها به ویژه رسانه‌های تخصصی در طرح مشکلات و تحلیل کارشناسی و ارائه راهکار به مراکز تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری و اطلاع‌رسانی به موقع می‌توانند علاوه بر معرفی پتانسیل‌های شرکت، توجه مسئولان ذیربط را در تسریع و پیشبرد اهداف آن باعث شوند.
 وی در ادامه می‎افزاید: انتظار داریم دستگاه‌هایی که با آنها در ارتباط هستیم در بحث زیرساخت‌ها با ما همکاری لازم را داشته باشند.متأسفانه در برخی از وزارتخانه‌ها مشکلاتی داریم.از جمله وزارت نیرو و وزارت نفت که طبق مصوبه هیأت دولت باید در بحث تأمین خدماتی مانند آب و برق و گاز با ما همکاری نمایند اما این همکاری‌ها به کندی صورت می‌گیرد.
همچنین انتظار توجه ویژه از سوی استانداران محترم و سازمان برنامه‌وبودجه در بحث تأمین منابع مالی برای زیرساخت‌ها را داریم.
البته با انجام مطالعات آمایش کل کشور، 273 هزار هکتار از اراضی برای طرح‌های مختلف مستعد تشخیص داده شده است که در خیلی از این موارد مشکل کمبود آب داریم و نیاز به همکاری و مساعدت وزارت نیرو داریم.


با تشکر از آقای مهندس طاهر جمالی مدیر حوزه مدیرعامل و مدیر روابط‌عمومی و رئیس دفتر مدیرعامل شرکت شهرک‌های کشاورزی که در تهیه و تدوین این مصاحبه ما را یاری نموده‌اند.

ماهنامه دام و کشت و صنعت - شماره ۲۳۰ - ۱۳۹۸

ماهنامه دام و کشت و صنعت پنجره ای به آگاهی و دانش

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow